Mszaki


Mchy i wątrobowce to prymitywne rośliny, które odgrywają ważną rolę, utrzymując prawidłowe stosunki wodne na Ziemi i zabezpieczając glebę przed erozją.


Przodkami mchów i wątrobowców były glo­ny, co można zaobserwować patrząc cho­ciażby na budowę tych roślin, a także bada­jąc ich sposób rozmnażania się. Niektóre z mchów mogą przetrzymać miesiące suszy, ale aby rosnąć i rozmnażać się, wszystkie mchy wymagają obec­ności wody. Mchy i wątrobowce są zaliczane przez botaników do grupy roślin zwanych msza­kami. Organizmy zgrupowane w tej jednostce sys­tematycznej nie osiągają wielkich rozmiarów, gdyż ich struktura jest zbyt prosta.

Mszaki nie mają wielkiego znaczenia handlo­wego ula człowieka, chociaż ich szczątki budują wielkie pokład^ torfowe. Malejący areał torfowisk i wzrastająca wśród ludzi świadomość szkodli­wych następstw rabunkowej eksploatacji tych tere­nów spowodowały, że ogrodnicy i rolnicy zaczęli rozglądać się za czymś, co mogłoby zastąpić torf w produkcji rolnej.


Zróżnicowane wykorzystanie


Producenci sadzonek wykładają doniczki mchami torfowcami, gdyż mają one zdolność pochłaniania nadmiaru wody. W ten sposób zapobiega się prze­suszeniu gleby, w której są sadzonki. W przeszło­ści ogromne zdolności pochłaniania wilgoci przez torfowce znajdowały zastosowanie w medycynie - robiono z nich opatrunki na rany.

Mszaki odgrywają ogromną rolę w ekologii gleby, zabezpieczając glebę przed erozją i zatrzy­mując w niej wilgoć. Powodują także rozpadanie się skał - tworzą się w ten sposób drobne nieorga­niczne składniki gleby. Chociaż niektóre mszaki mogą mieć morfologię zbliżoną do wyglądu roślin kwiatowych, wykształcając organy podobne do ich łodyg, liści i korzeni, to jednak są to struktury o wiele prostsze i mniej skomplikowane w budo­wie. Gametofit (wytwarzające gamety, samożyw-ne pokolenie w cyklu życiowym mszaków) nie posiada prawdziwych korzeni, lecz jedno lub wielokomórkowe ryzoidy, czyli chwytniki, które kot­wiczą roślinę w podłożu i pomagają wchłaniać wodę i substancje mineralne. Gametofity mchów posiadają łodygi i liście, lecz brak jest w nich tkan­ki drzewnej, która mogłaby wspierać jakieś więk­sze struktury, a która jest obecna u roślin kwia­towych, gdzie pełni między innymi funkcje wzmacniające. Ponadto, ani łodygi mchów, ani ich liście nie posiadają wyspecjalizowanego systemu przewodzącego, który umożliwia krążenie wody i substancji po roślinie.

Mszaki mogą wchłaniać do swoich komórek wodę i rozpuszczone w niej związki mineralne bezpośrednio z wilgotnego otoczenia. W zielo­nych ulistnionych częściach gametofitu zachodzi fotosynteza, w jej produkty roślina zaopatruje swą łodygę i chwytniki, dzięki czemu one rosną.

Sporofit, drugie pokolenie w cyklu życiowym mszaków, nie potrafi fotosyntetyzować i stąd jest on całkowicie zależny od gametofitu.